Działając na rynku oprogramowania dla małych i średnich firm ponad 20 lat często spotykamy się z pytaniami dotyczącymi rentowności i marży przy sprzedaży towarów. Sprawa tylko z pozoru wydaje się prosta: marża brutto (bez kosztów sprzedaży) to stosunek zysku do ceny sprzedaży. Zysk liczymy jako różnicę pomiędzy wartością (ceną) sprzedaży i zakupu. W działalności gospodarczej spotykamy jednak znacznie bardziej skomplikowane przypadki. Przyjrzymy się wyliczaniu marży od najprostszych do coraz bardziej złożonych kombinacji, aby zdać sobie sprawę jak należy podejść do tego tematu.
Zacznijmy od prostej transakcji polegającej na zakupie 10 szt. monitorów za 1.000 zł netto każdy i sprzedaży ich za 1.200 zł zł netto. Jak łatwo wyliczyć marża wyniesie (1.200 – 1 .000) * 10 = 2.000 zł netto (bez VAT).
W praktyce gospodarczej ten sam typ towaru kupowany jest wielokrotnie w postaci partii. Nie zawsze jednak to co sprzedajemy pochodzi z tej samej partii towaru. Często są to towary kupowane w różnych terminach i po różnych cenach. Wtedy część kosztowa tego zestawienia będzie bardziej złożona. Pokażą się poszczególne partie zakupowe towarów. Jeśli partii towarów będzie kilka, a ceny nie okażą się okrągłe jak w przykładzie, wtedy zestawienie znacznie się skomplikuje.
Warto wspomnieć, że na powyższym zestawieniu cena jednostkowa zakupu w pierwszym wierszu to uśredniona cena, tak zwana średnia cena ważona. Dokładne ceny jednostkowe zakupu podane są w wierszach poniżej – są tam rozpisane dwie partie zakupu.
Marża może być ujęta w formie wartościowej lub procentowej. Na pokazanych zestawieniach mamy podane obie te wartości. Zestawienia marży można sobie wyobrazić w różnym układzie:
- towarami, gdzie w wierszu jest zawsze jeden towar choć kupowany i sprzedawany był wielokrotnie i to różnym klientom
- klientami, w którym niezależnie od liczby sprzedawanych towarów i transakcji handlowych klient jest ujmowany raz
- według faktur, gdy marża jest liczona dla każdej faktury osobno
- według partii zakupu
- a nawet według sprzedawców niezależnie od tego czym i z kim handlują
Niestety ten nieco sielankowy obraz psują korekty i to zarówno po stronie zakupu jak i sprzedaży. Każdy ma się przecież prawo pomylić zarówno w zakresie ilości towaru jak i ceny. Często także korekty nie są wystawiane jako poprawka ewidentnej pomyłki, ale jako rezultat rozmów handlowych i w ten sposób udzielane są np. dodatkowe rabaty. Poprawna faktura korygująca nie może jak wiadomo z przepisów prawnych zwiększać ilości z faktury pierwotnej (jest to wtedy dodatkowa sprzedaż, a nie korekta), ale może zmniejszać ilość i dowolnie zmieniać cenę, zarówno w górę jak i w dół.
Marża po zwrocie towaru do dostawcy i od odbiorcy
W przypadku zwrotów towaru do dostawcy (korekta zakupu) taka operacja nie ma wpływu na marżę, gdyż towar nie uczestniczył najczęściej w sprzedaży (nie zdążyliśmy go sprzedać). Przy zwrocie od odbiorcy towar wraca do magazynu w pierwotnych cenach zakupu i taka operacja wpływa na marżę, gdyż z reguły ją obniża (przy założeniu, że ceny sprzedaży są wyższe niż ceny zakupu). Zwrócony towar może powtórnie być sprzedany i wtedy zwiększy marżę na zestawieniu.
Marża po korekcie zakupu
Korekta zakupu ma wpływ na marżę w przypadku, gdy towar korygowany po stronie zakupu został już sprzedany. Jeśli towar nie uczestniczył w sprzedaży nie ma to znaczenia czy został np. zwrócony do dostawcy czy też zmieniła się jego cena zakupu. Jednak jeśli partia towaru, który został skorygowany uczestniczyła w sprzedaży to korekta ceny ma wpływ na wysokość marży. I to nawet wówczas, gdy cena zakupu jest korygowana wiele dni później niż nastąpiła sprzedaż. Zestawienie marży jest sporządzane zawsze za określony czas. W tym odcinku czasu mogą wystąpić:
- sprzedaż
- korekta zakupu
- sprzedaż i korekta zakupu jednocześnie
Pierwszy przypadek już opisałem wyżej. W ostatnim przypadku można policzyć marżę uwzględniając już cenę towaru po korekcie. Jednak jeśli w zakresie dat zestawienia marży wystąpi jedynie sama korekta zakupu, a sprzedaż miała miejsce przed początkiem zestawienia korektę zakupu trzeba uwzględnić w specyficzny sposób. Koryguje ona wtedy niejako marżę w przeszłości.
Marża po korekcie sprzedaży
W zależności od kierunku zmian ceny na fakturze korygującej zmienia się marża. Jednak korekta sprzedaży też jest oddalona w czasie od momentu wystawienia pierwotnej faktury. Na zestawieniu obie te operacje nie muszą razem wystąpić. Możliwe są znowu trzy warianty:
- sprzedaż
- korekta sprzedaży
- jednocześnie sprzedaż i korekta sprzedaży
Pierwsza sytuacja jest typowa. W ostatnim przypadku marżę wyliczamy uwzględniając cenę sprzedaży już po korekcie. W przypadku wystąpienia samej korekty sprzedaży mamy z kolei do czynienia ze zmianą marży dla sprzedaży, która miała miejsce przed początkiem zestawienia.
Jednoczesne korekty sprzedaży i zakupu
Najtrudniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy towar będący przedmiotem sprzedaży podlegał korekcie zarówno po stronie zakupu jak i sprzedaży. W takim przypadku mamy niejako kombinację poprzednich wariantów. W okresie sporządzania zestawienia marży mogą wystąpić:
- sprzedaż
- korekta zakupu
- korekta sprzedaży
- sprzedaż i korekta zakupu
- sprzedaż i korekta sprzedaży
- sprzedaż i obie korekty zakupu i sprzedaży
Ostatni przypadek musi uwzględniać cenę zakupu towaru po korekcie zakupu, a cenę sprzedaży po korekcie sprzedaży. Poprzednie sytuacje omówiłem już wcześniej.
Z pozoru prosty przypadek wyliczenia marży sprzedaży w codziennej praktyce handlowej rozrasta się do całkiem skomplikowanych rozważań i musi brać zatem pod uwagę wiele wariantów. Niezależnie jednak od stopnia skomplikowania zagadnienia i liczby korekt po obu stronach, w końcowym rozrachunku życzę jak najwyższych marż sprzedaży.
Podobne posty:
- Przeliczenia na fakturach VAT
- Porównanie trzech kwalifikowanych podpisów elektronicznych
- Reklama w Internecie to nie tylko strona WWW!
- Dzięki IT kryzys nam niestraszny?
- Wywiad z Maciejem Domagalskim – Dyrektorem Regionalnego Centrum Sprzedaży Krajowej Izby Rozliczeniowej S.A. w Poznaniu – cz. II
